Biografie
Laurent Peeters en Elisabeth Vandenschrick zijn beide 39 jaar oud en hebben een achtergrond in de landbouw.
Samen met hun drie dochters wonen ze op een landbouwbedrijf in Bende (Luik) dat ze in 2016 overnamen. Ze maakten er een familiebedrijf van dat volop inzet op diversificatie en duurzaamheid.
„Met z’n tweeën hebben we ons bedrijf naar ons eigen beeld opgebouwd”
In Bende, in de Condroz, kozen Laurent Peeters en Elisabeth Vandenschrick voor gediversifieerde landbouw, helemaal volgens hun eigen parcours. Geen van beiden is opgegroeid op het bedrijf dat ze vandaag uitbaten. Ze grepen de kans om een bedrijf in de streek over te nemen en bouwden stap voor stap een systeem uit dat veeteelt, akkerbouw en diversificatie combineert. Bieten, aardappelen, granen, erwten, koolzaad, vlas, maar ook Belgisch Witblauw en kippen: bij hen is diversiteit evenzeer een economische keuze als een manier van werken. Een gesprek met een koppel dat nieuwsgierig wil blijven, wil experimenteren en het bedrijf verder wil laten evolueren.
Een start die voortkwam uit een kans
Kunt u zich even voorstellen en uw parcours in de landbouw schetsen?
Elisabeth: We zijn allebei 39. Ik ben niet opgegroeid op een boerderij. Mijn vader was landbouwkundige bij Hesbaye Frost, maar zijn broer, mijn peter, heeft een boerderij in de Luikse Condroz, op een honderdtal meter van mijn ouders. Ik bracht daar veel tijd door en ik hield altijd al van de landbouwwereld. Laurent en ik leerden elkaar kennen tijdens onze studies, aan het ISI in Hoei.
Laurent: Ik kom uit Vaudignies in Henegouwen. Ik groeide op in een landbouwersfamilie: de boerderij was van mijn moeder en intussen heeft mijn broer ze overgenomen. Mijn vader is dierenarts en werkt ook mee op het bedrijf. We woonden niet op de boerderij zelf, want mijn grootouders woonden er nog, maar als kind was ik er heel vaak. Ik zat er bijvoorbeeld vaak op woensdagnamiddag na de voetbal, in het weekend en tijdens de vakanties.
Elisabeth: Zodra we samen waren, zei ik aan Laurent dat ik de Condroz nooit zou verlaten! Hij wilde landbouwer worden. Uiteindelijk diende zich hier in Bende een kans aan, na het jammer genoeg veel te vroege overlijden van een jonge landbouwer. We bezochten het bedrijf en werden uit meerdere kandidaten gekozen. Het was dus geen familiale overname. We bouwden ons bedrijf hier zelf op, vertrekkend van die kans.
Laurent: Ik nam de boerderij over in januari 2016 en werd meteen voltijds landbouwer. Elisabeth bleef nog enkele jaren als loontrekkende werken voor ze in mei 2025 officieel bij het bedrijf kwam.
Samen boeren
Elisabeth, u bent lang, naast het werk op de boerderij, ook extern blijven werken. Hoe hebt u die dubbele jobs ervaren?
Elisabeth: Sinds 2011 werkte ik voor een zaadbedrijf. Ik deed dat werk heel graag, maar met onze drie jonge kinderen, het werk op de boerderij enzovoort werd het lastig om alles te combineren.
Ik had ook zin om meer op de boerderij te werken. Ik ben graag buiten, ik hou ervan dat elke dag anders is en dat ik iets concreets te doen heb. Ik heb dus mijn job opgezegd, maar blijf er als zelfstandige af en toe actief. Dat bevalt me uitstekend. Zo hou ik iets van mezelf, blijf ik andere landbouwers ontmoeten en ideeën met hen uitwisselen. Van zo’n bezoek keer je vaak terug met een interessant idee of iets waar je zelf niet meteen op was gekomen.
Laurent: Het is ook een manier om mee te blijven met wat elders gebeurt. Elisabeth blijft weliswaar in de landbouwsector, maar ze ziet andere bedrijven en andere manieren van werken. Dat levert ons veel op.
We zouden niet alleen koeien of alleen aardappelen willen doen.
Elisabeth & Laurent
Jullie bedrijf is vandaag bijzonder gediversifieerd. Wat zijn jullie voornaamste producties?
Elisabeth: We hebben Belgisch Witblauw en een kippenstal. Qua teelten hebben we maïs, tarwe, erwten, koolzaad, vlas, bieten en aardappelen. Voor die laatste hebben we trouwens net een opslagloods gebouwd.
Laurent: We houden echt van die diversiteit. We zouden niet uitsluitend koeien of uitsluitend aardappelen willen hebben.
Elisabeth: Het is ook een manier om het bedrijf in te dekken. Als de ene productie tegenvalt, kan de andere dat opvangen. We hebben teelten onder contract en anderen op de vrije markt. Soms loopt het wat minder, soms beter, maar zo leggen we niet al onze eieren in één mand.
Laurent: Het nadeel is dat je je niet in elke productie volledig kunt specialiseren. Maar dat is onze visie op landbouw en zo werken we nu eenmaal graag.
De biet, een diversificatie in de rotatie
Welke plaats neemt de biet vandaag in op uw bedrijf?
Elisabeth: We hebben vandaag ongeveer 20 hectare bieten. Het grootste deel leveren we aan de Tiense Suikerraffinaderij, de rest gaat naar Duitsland.
Laurent: De biet was een van de eerste teelten die we introduceerden om onze rotatie te verruimen. In het begin deden we vooral maïs. Ook al was de biet niet meteen de meest rendabele teelt, we wilden iets anders proberen, en we houden allebei van akkerbouw.
Beetje bij beetje kwamen daar de erwten bij, daarna het vlas, de aardappelen en nog andere teelten. We hebben altijd nieuwe mogelijkheden proberen te vinden.
Elisabeth: In onze streek zijn de gronden vrij bijzonder. Er is veel heterogeniteit en soms zit er rots in. We moeten dus werken met wat de percelen ons bieden en de goede stukken opzoeken. De rotatie is niet altijd wiskundig perfect op te bouwen.
We proberen zo circulair
mogelijk te werken.
Elisabeth & Laurent
Welke praktijken passen jullie toe om het bedrijf duurzamer te maken?
Laurent: We werken niet-kerend en we proberen onze bodems te verbeteren met organische producten. We beschikken over stalmest en kippenmest en we proberen de kringloop zo veel mogelijk te dichten.
Elisabeth: We letten sterk op het bodemleven: de regenwormen, de aanwezige organismen, de manier waarop het materiaal wordt afgebroken. We proberen stap voor stap steeds duurzamer te werken.
Laurent: We proberen zo circulair mogelijk te zijn. Een deel van wat we produceren, valoriseren we op het bedrijf zelf. We eten ook ons eigen vlees en we maken enkele vleespakketten klaar voor familie en buren.
Elisabeth: Voor ons moet duurzaamheid ook concreet blijven. Bij de rassenkeuze bijvoorbeeld kijken we tegelijk naar de opbrengst en naar de ziekteresistentie. Als we minder gewasbeschermingsmiddelen kunnen gebruiken, is dat goed voor het milieu, maar ook voor onze portemonnee.
Een landbouw die moet blijven evolueren
Hoe zien jullie de toekomst van jullie bedrijf?
Elisabeth: Wie vandaag een boerderij overneemt en wil blijven doen wat zijn grootvader of overgrootvader deed, gaat het volgens mij niet redden. Tenzij die grootvader al een voorloper was! Je moet een heel open blik hebben. We moeten onszelf voortdurend in vraag stellen. Door de droogtes bijvoorbeeld zagen we dat sommige voedergewassen het niet haalden, terwijl luzerne beter standhield. We hadden luzerne uit onze rotatie gehaald, en nu denken we dat we dit misschien opnieuw moeten invoeren.
De toekomst valt heel moeilijk te voorspellen, maar op ons bedrijf geloven we dat diversiteit ons zal helpen.
Laurent: Je hebt van alles wat nodig. We zijn nog gemotiveerd en zitten vol ideeën. Ik hoor soms landbouwers op het einde van hun loopbaan zeggen dat ze het beroep beu zijn. Wij zijn dat nog niet, en ik hoop dat we dat nooit worden!
We zijn niet tegen uitdagingen, wél tegen opgelegde keuzes.
Elisabeth & Laurent
De helft van het bedrijf ligt in een waterwingebied. Hoe gaan jullie om met de nieuwe milieuvereisten?
Elisabeth: Een belangrijk deel van ons bedrijf ligt inderdaad in een waterwingebied, en dat zal ons wellicht bepaalde aanpassingen opleggen. Als we zonder gewasbeschermingsmiddelen kunnen werken, zouden we uiteraard blij zijn. Maar we geloven niet echt in het biomodel zoals het vandaag bestaat. De markt is verzadigd en we hebben leningen af te betalen.
Laurent: We zijn niet tegen een uitdaging. Wat ons meer stoort, is dat men ons één enkele oplossing oplegt, terwijl er ook andere wegen bestaan. Waarom niet meer inzetten op mechanisatie, robotica of het zoeken naar nieuwe technische oplossingen? We zijn bereid om te evolueren, maar de oplossingen moeten ook economisch leefbaar zijn.
Bent u al betrokken (geweest) bij het landbouwsyndicalisme?
Elisabeth: We hebben contacten met de syndicale en de politieke wereld, maar we zijn niet van plan om zelf syndicale verantwoordelijkheden op te nemen. We vertrouwen erop dat de plantersorganisatie onze belangen verdedigt, ze beschermen ons goed. Er bestaat een gestructureerde organisatie die de planters vertegenwoordigt en die ons een stem geeft in de onderhandelingen. In andere sectoren, zoals de aardappelen, zie je hoe moeilijk het is om de producenten te verdedigen als deze structuren ontbreken.
Laurent: De aardappelprijs kon heel goed zijn en daarna volledig instorten. Je kunt kwaliteit leveren, maar als de markt die kwaliteit niet vergoedt, kan je je als producent niet verweren.
Een avontuur met z’n tweeën als beroep
Jullie werken nu allebei op de boerderij. Is dat een sterkte?
Elisabeth: Ja, absoluut. Zoals iedereen hebben ook wij natuurlijk weleens mindere dagen. Maar we hebben ook het geluk dat we onze tijd anders kunnen indelen.
Laurent: Als landbouwer stap je vrij snel uit de klassieke week van maandag tot vrijdag. Onze zondag kan evengoed een dinsdag of een donderdag zijn. Feestdagen kennen we eigenlijk niet echt!
Elisabeth: Maar dat we met z’n tweeën op het bedrijf staan, geeft ons buiten de drukke seizoenen een zekere flexibiliteit en gemak, zowel voor de organisatie van het werk als wanneer een van ons beiden weg moet. Met z’n tweeën zijn, is ook een sterkte wanneer een van ons snel hulp nodig heeft.
Waarop zijn jullie trots?
Laurent: Ik denk op het feit dat we erin geslaagd zijn deze boerderij naar ons eigen beeld op te bouwen. Toen we hier terechtkwamen was het nog geen familiebedrijf, en stap voor stap ontwikkelden we ons eigen systeem.
Elisabeth: En we zijn nog altijd gemotiveerd. We willen dingen proberen, nieuwe dingen uittesten en blijven bijleren.
Laurent: De landbouw zal nog enorm veranderen. Je moet in staat zijn om jezelf voortdurend in vraag te stellen.
Elisabeth: Dat is wellicht het belangrijkste voor de toekomst: open-minded blijven en er nooit van uitgaan dat je voor eens en altijd de juiste manier van werken hebt gevonden. We zijn ook trots dat onze drie dochters plezier beleven aan onze activiteiten en er interesse voor tonen, zonder dat we er meteen kleine landbouwsters van willen maken. Ze hebben nog tijd!
Dit beroep moet iets zijn wat je aanvoelt en echt wilt. Zonder passie hou je dit niet vol.
Laurent: We weten niet waar we over twintig jaar zullen staan. Maar vandaag gaan we nog altijd voluit.
Elisabeth en Laurent: En dat is alvast een goede zaak!